خلاصه ای از استاندارد ایزو ۲۲۰۰۰:۲۰۱۸ (تمرکز بر تغییرات کلیدی)

۱۳۹۸/۰۸/۰۴ بازدید: 39

مقدمه

این استاندارد توسط کمیتۀ فنی ایزو /TC 34، فرآورده­های غذایی، کمیتۀ فرعی SC 17 و سیستم­های مدیریت ایمنی غذایی تهیه شده است. به جای ۸ بند موجود در ورژن ۲۰۰۵، اکنون ۱۰ بند در ویرایش ۲۰۱۸ همراه با یک رویکرد جامع داریم که تفکر مبتنی بر ریسک را در مورد صنایع غذایی پوشش می­دهد. قبلاً تمرکز ما بر نحوۀ پیشگیری، کاهش و حذف مخاطرات ایمنی غذایی/تغذیه بوده است تا بدین طریق هرگونه ریسک سلامتی را کنترل نماییم که می­توانند به هر نوع مشتری (انسانی یا حیوانی) آسیب برسانند، اما اکنون هر سازمانی که در زنجیرۀ غذایی وجود دارد باید بر ریسک کسب و کاری که می­تواند از طریق ایمنی غذایی به بار آید نیز تمرکز کند. این ریسک همیشه در هر سازمانی وجود دارد و دلیل آن به عدم اطمینان (نبود دانش) راجع به آینده و نتایج موردانتظار برمی­گردد. در این مورد فکر کنید که چه تعداد فراخوان محصولات غذایی و چه تعداد بیماری­های غذازاد در بسیاری از سازمانهای موجود در زنجیرۀ غذایی در سالهای اخیر و در سرتاسر جهان رخ داده است، همچنین در این مورد نیز بیاندیشید که این سازمانها با چه حجمی از ریسکها در سطح کسب و کار مواجه شده­اند که اکنون اهمیت ارتباط ایمنی غذایی با ریسک سازمانها بخشی از ورژن ISO 22000:2018  شده است. ISO 22000:2018 بر اساس چارچوب Annex SL توسعه یافته است که این چارچوب همان چارچوبی است که در سایر سیستم­های مدیریتی محبوب همچون ISO 9001، ISO 14001 و غیره نیز بکار رفته است. از آنجاییکه ISO 22000:2018 در راستای چارچوب Annex AL است، لذا ادغام این استاندارد با سایر استانداردهای محبوب همچون ISO 9001، ISO 14001 و غیره خیلی راحت خواهد بود. Annex AL ساختار، متن و اصطلاحات و تعاریف را هماهنگ می­کند و در عین حال، توسعه دهندگان استانداردها را جهت یکپارچه­سازی الزامات و موضوعات تکنیکی خاص خود، منعطف می­سازد.

خلاصه­ای از تغییرات کلیدی

اصطلاحات و تعاریف (بند ۳)

شفافیت بیشتر تعریف OPRP (برنامه­های پیش­نیازی عملیاتی)، به انضمام سایر تعاریف مانند (محصول، فرآیند، ریسک، مدیریت ارشد، تغذیۀ حیوانی، غذاهای انسانی، تصدیق و صحه­گذاری) به بند (۳) افزوده شده­اند.

ماهیت سازمان (بند ۴)

وقتی در حال نگاه کردن به دنبالۀ جدیدی از بندهای این استاندارد هستید، با یک رویکرد حیرت­برانگیز مواجه خواهید شد که در این استاندارد بکار رفته است، مثلاً در بند ۴ از این استاندارد، با لغت “درک کردن” مواجه می­شوید که دو بار در زیربندهای (۴٫۱ و ۴٫۲) بکار رفته است و این حاکی از اهمیت این موضوع است که هر سازمانی باید حین توسعه، پیاده­سازی و مدیریت سیستم مدیریت ایمنی غذایی در راستای ISO ۲۲۰۰۰:۲۰۰۸، ماهیت خود را نیز درک کند. درک ماهیت سازمان مستلزم بررسی مسائل داخلی و بیرونی است که با ایمنی غذایی سازمان در ارتباط هستند و این، طبق بند ۶٫۱ به سازمان شما کمک خواهد کرد تا اقدام مناسب جهت به حداقل رساندن ریسکهای موردانتظار و همچنین جهت به حداکثر رساندن فرصتهای موردانتظار بر اساس سطح بالای شناختی که طبق بند ۴ بدست آمده است، را بکار گیرد. علاوه براین، سازمان باید:

(a گروههای ذینفعی که با FSMS در ارتباط هستند را مشخص کند

(b الزمات مربوط به گروههای ذینفع FSMS را مشخص کند.

سازمان باید اطلاعات مربوط به گروههای ذینفع را شناسایی، بررسی و به روزرسانی کند.

رهبری و تعهد (بند ۵)

دخالت بیشتر مدیریت ارشد در سیستم مدیریت ایمنی غذایی با واگذاری یکسری تعهدات دیگر به او که نمی­توان آنها را به فرد دیگری از سازمان محول کرد، ۳ لغت کلیدی “اطمینان یافتن”،” پشتیبانی” و “ابلاغ:  را به شرح ذیل پوشش می­دهد:

  • اطمینان یافتن از اینکه سیاست ایمنی غذایی و مقاصد FSMS وضع شده­اند.
  • اطمینان یافتن از ادغام الزامات FSMS با فرآیندهای کسب و کار سازمان
  • اطمینان یافتن از اینکه منابعی که مورد نیاز FSMS هستند، موجود می­باشند
  • ابلاغ اهمیت مدیریت کارآمد ایمنی غذایی و همنوایی با الزامات FSMS، الزامات قانونی و مشتریان.
  • اطمینان یافتن از اینکه FSMS به گونه­ای ارزیابی و حفظ می­شود که نتیجه (نتایج) مورد نظر آن تحقق یابند.
  • پشتیبانی از افراد جهت کمک کردن به اثربخشی FSMS
  • پشتیبانی از سایر نقشهای مدیریتی مربوطه جهت اثبات رهبری آنها زمانی که در حوزه­های مسئولیت این افراد بکار گرفته می­شود.

سِمَت رهبر تیم ایمنی غذایی همچنان در الزامات جدید وجود دارد و این شخص باید توسط مدیریت ارشد سازمان انتخاب شود، او مسئول موارد ذیل است:

  • اطمینان یافتن از اینکه FSMS مستقر، پیاده­سازی، حفظ و به روزرسانی می­شود.
  • مدیریت و سازماندهی کارهای تیم ایمنی غذایی
  • اطمینان یافتن از آموزش مربوطه و شایستگی­های تیم ایمنی غذایی.

برنامه­ریزی (بند ۶) که شامل تفکر مبتنی بر ریسک است

مانند سایر سیستم­های مدیریتی محبوب همچون  ISO 9001، ISO 14001 و غیره، در اینجا نیز سازمان باید در راستای رویکرد مبتنی بر ریسک حرکت کند. سازمان حین برنامه­ریزی برای ریسک و فرصتها باید به موارد ذیل نیز توجه کند:

  • ماهیت سازمان (داخلی و بیرونی)
  • گسترۀ سیستم مدیریت ایمنی غذایی
  • الزامات گروههای ذینفع موجود در زنجیرۀ تامین

سازمان باید موراد ذیل را برنامه­ریزی کند:

  • اقداماتی جهت رسیدگی به این ریسکها و فرصتها
  • نحوۀ یکپارچه­سازی اقدامات با فرآیندهای FSMS سازمان و پیاده­سازی آنها و ارزیابی اثربخشی این اقدامات.

مفهوم تفکر مبتنی بر ریسک، یک رویکرد کنش­گرایانه است که از اقدامات پیشگیرانۀ مناسب در به حداقل رساندن ریسکهای مورد انتظار و همچنین در به حداکثر رساندن فرصتهای مورد انتظاری استفاده می­کند که این ریسکها و فرصتها مربوط به پیاده­سازی مدیریت ایمنی غذایی هستند، طوریکه تیم اقدامات پیشگیرانه از این ورژن جدید حذف شده­اند.

پشتیبانی (بند ۷)

هیچ سیستمی بدون منابع وجود ندارد و مهمترین منبع در هر سازمانی، افراد هستند. لذا این افراد باید شایسته باشند و از سطح بالایی از آگاهی راجع به مسئولیتها و اختیارات خود نیز برخوردار باشند. یک نوع ارتباط مناسب باید میان تمام افراد موجود در یک سازمان و همچنین با احزاب بیرونی وجود داشته باشد. سیستم مستندسازی نیز لازم است تا بعنوان شواهدی برای اثبات پیاده­سازی مناسب قوانین ایمنی غذایی و همچنین برای اهداف آموزشی بکار گرفته شود.

عملیات (بند ۸)

شفافیت بیشتری در رابطه با الزامات سیستم با قابلیت ردیابی ذکر شده است که در اینجا، سیستم با قابلیت ردیابی (به ISO 22005 نیز مراجعه کنید) باید قادر به شناساییِ منحصر بفرد موادی که تامین کنندگان پیش رو عرضه می­کنند و همچنین اولین مرحله از مسیر توزیع محصول نهایی باشد. حین استقرار و پیاده­سازی سیستم با قابلیت ردیابی باید حداقل به موارد ذیل نیز توجه کرد:   

  • رابطۀ انواع و اقسام مواد، اجزاء سازنده و محصولات میانی دریافت شده با محصولات نهایی
  • آماده­سازی مجدد مواد/محصولات
  • توزیع محصول نهایی

سازمان باید مطمئن شود که الزامات مشتری، الزامات تنظیمی و قانونی کاربردی مشخص شده­اند. علاوه براین، آماده­سازی و پاسخگویی به شرایط اضطراری در بند (۸٫۴) به طور مفصل و برخلاف ورژن ۲۰۰۵ قید شده است، لذا اکنون سازمانی که در وضعیت اضطراری بسر می­برد باید:

  • به حوادث و موقعیتهای اضطراری واقعی پاسخ دهد
  • اقداماتی جهت کاهش پیامدهای موقعیتهای اضطراری، متناسب با بزرگی وضعیت اضطراری یا حادثه و تاثیر بالقوۀ ایمنی غذایی انجام دهد.
  • به طور متناوب، فرآیندها را تا جاییکه مقدور است، بررسی کند.
  • پس از وقوع هرگونه حادثه، وضعیت اضطراری یا پس از انجام آزمایشات، اطلاعات ثبت شده را بررسی و در صورت لزوم آنها را به روزرسانی کند.

نکته: لغت “حادثه” اولین بار است که در استاندارد ISO 22000 بکار می­رود.

تمام مراحل ایمنی غذایی و اصول HACCP همچنان در بند (۸) وجود دارند.

ارزیابی عملکرد (بند ۹)

به سه سطح از ارزیابی سیستم مدیریت ایمنی غذایی اشاره شده است که به شرح ذیل هستند:

  • سطح ۱: پایش، اندازه­گیری، تحلیل و ارزیابی
  • سطح ۲: حسابرسی داخلی
  • سطح ۳: بازبینی مدیریتی

بهینه­سازی (بند ۱۰)

هدف کلی پیاده­سازی ISO 22000:2018 ، بهینه­سازی مستمر سیستم مدیریت ایمنی غذایی است. این بهینه­سازی باید از طریق موارد زیر تحقق یابد:

  • افزایش کیفیت عملکرد سیستم مدیریت ایمنی غذایی
  • ارتقاء فرهنگ ایمنی غذایی
  • کمک کردن به استقرار یک مکانیزم ارتباطی
  • حفظ اسناد و شواهد مربوطه

ارتقاء

هر سازمانی که به دنبال ارتقاء سیستم مدیریت ISO 22000:2005 خود جهت برآورده کردن الزامات ISO 22000:2018 است، باید:

  • الزامات ISO ۲۲۰۰۰:۲۰۱۸ را درک کند
  • شکافهای میان الزامات FSMS موجود را شناسایی کند
  • سیستم مدیریت ایمنی غذایی را در راستای ISO 22000:2018 توسعه دهد
  • تمام کارمندان مربوطه باید از الزامات جدید (مِن جمله آموزش مفصل حسابرسان داخلی) مطلع شوند.

پیوست A: ارجاعات متقابل میان CODEX HACCP و ISO ۲۲۰۰۰:۲۰۱۸

در انتهای سند استاندارد ISO 22000، یک پیوست تحت عنوان پیوست A پیدا خواهید کرد که جهت مقایسۀ HACCP و ISO 22000 خیلی مفید است.

پیوست B: ارجاعات متقابل میان ISO 22000:2005 و ISO ۲۲۰۰۰:۲۰۱۸

در انتهای سند استاندارد ISO 22000، یک پیوست تحت عنوان پیوست B مشاهده خواهید کرد که جهت مقایسۀ ISO 22000:2005 و   ISO 22000:2018خیلی مفید است.

رد مسئولیت

همۀ اطلاعات تهیه شده برگرفته از دیدگاه مولف هستند و باید بعنوان هدف کلی این اطلاعات در نظر گرفته شوند.

آکادمی آموزش BRS

تهران سعادت آباد خیابان سپیدار پلاک ۱۰

تلفن : ۰۲۱۲۶۷۶۱۲۸۱

www.BRSAcademy.com

www.BRSMENA.com

www.BRS.ir

#ایزو #استاندارد #مدیریت #ممیزی #مشاوره #سیستم_کیفیت #ایزو۹۰۰۱ #ایزو۲۲۰۰۰ #ایزو۴۵۰۰۱ #ایزو۱۴۰۰۱#استانداردغذایی #استانداردایمنی #استانداردبهداشت #استانداردآموزش #ایزوکیفیت #ایزو_مدیریت_کیفیت#ویرایش۲۰۰۱۵ #مرکزتاییدصلاحیت #ناسی #ترکاک #شرکتbrs #شرکتBRSM #ایزو۱۰۰۰۲ #ایزو۱۰۰۰۴#مشاوره_مدیریت #ممیزی_ایزو #اخذ_ایزو #گواهینامه_معتبر #سیستم_مدیریت_کیفیت

منبع : https://brs.ir